βιβλιοθήκες του κόσμου

Σελίδες…

Υπάρχουν δύο κατηγορίες ανθρώπων. Αυτοί που διαβάζουν και αυτοί που δεν διαβάζουν. Και οι δύο, τις περισσότερες φορές, είναι αρκετά πιστοί και απόλυτοι στις επιλογές τους. Κάποτε πίστευα ότι μπορώ να πείσω κάποιον να ξεκινήσει να διαβάζει. Να του εξηγήσω και να κατανοήσει πόσο όμορφο είναι το συναίσθημα του να αφήνεσαι μέσα σε αράδες και να ταξιδεύεις σε κόσμους, χρόνους, συμπεριφορές και συνθήκες ενός άλλου εαυτού που με τίποτα δεν θα είχες την ευκαιρία να βιώσεις. Αδίκως. Ίσως σε έναν βαθμό να οφείλεται στα ερεθίσματα που κάποιος έλαβε ή όχι από την παιδική ηλικία. Ίσως πάλι να είναι και στο dna του κάθε ανθρώπου. Όπως κι αν έχει, το θέμα είναι ότι δεν μπορείς, τουλάχιστον καθόλου εύκολα, να μεταγγίσεις σε κάποιον την πληρότητα, την αδρεναλίνη ή/και τη γαλήνη, τη δύναμη που αντλείς μέσω του διαβάσματος. Άλλωστε δεν διαβάζουμε, γιατί δεν έχουμε τίποτα άλλο να κάνουμε ή για να περάσουμε την ώρα μας. Πρέπει να είσαι ερωτευμένος, παθιασμένος με την ιδέα του διαβάσματος, γιατί καλείσαι να δοθείς σε μεγάλο βαθμό. Να αναταράξεις τον πυρήνα της ύπαρξής σου, να αναμετρηθείς με τις ιδέες σου και τις στερεοτυπικές σκέψεις σου και είτε να τις υποστηρίξεις μέσα σου είτε να τις αντιπαρέλθεις. Να ξεγυμνωθείς μπροστά στον συγγραφέα, στους ήρωες, στον ίδιο σου τον εαυτό και να αφεθείς σε ένα ταξίδι με άγνωστους προς στιγμήν συνεπιβάτες.

Και δεν έχει καμία νομίζω σημασία τι διαβάζει ο καθένας. Ερωτικές νουβέλες, αστυνομική λογοτεχνία, διηγήματα, μυθιστορήματα επιστημονικής φαντασίας, ξένη, ελληνική λογοτεχνία, κ.ά. Το διάβασμα είναι ένα. Είναι αυτοτέλεια. Είναι μια κοσμοθεωρία, μια στάση ζωής, όπου κατέχει κεντρική θέση στην προσωπική θέαση των πραγμάτων και στην ερμηνεία που δίνουμε για τον εαυτό μας. Είναι η αίσθηση του ξεφυλλίσματος, το ασυναίσθητο γύρισμα του οπισθόφυλλου για την ανάγνωση του αποσπάσματος. Η μυρωδιά των σελίδων και η αγωνία να σε εξιτάρει και να δικαιώσει την επιλογή σου το φινάλε των τελευταίων σελίδων. Αυτό. Για όσους όλο αυτό είναι οικείο, θα το μοιραζόμαστε.


Mr. Vertigo: Ο ίλιγγος, η τέχνη της αιώρησης ή το ταξίδι μιας κάμπιας που γίνεται πεταλούδα;

σερβίρει η Φίλια Μητρομάρα, δημοσιογράφος

16176437_10154366921787879_647131304_n.jpg

Όταν ένα βιβλίο ξεκινά με τη φράση «ήμουν δώδεκα χρονών όταν περπάτησα για πρώτη φορά στο νερό» δεν έχεις παρά να αποφασίσεις αν θα συνεχίσεις να διαβάζεις αυτό το παραμύθι (αν πρόκειται για παραμύθι) και να προσπαθήσεις να φτάσεις στην αλήθεια του, ή αν θα το αφήσεις στην άκρη. Ο Πολ Όστερ όμως είναι ένας συγγραφέας που δεν σε αφήνει να τον αφήσεις τόσο εύκολα και το Mr Vertigo (όπως κι άλλα του μυθιστορήματα) διαβάζεται με μια ανάσα και αποτελεί την αφήγηση μιας ζωής με μαγικές, μοναδικές και σπάνιες στιγμές, σχεδόν από την αρχή ώς το τέλος της. Μιας ζωής σε μια Αμερική που περνά από τη βαθιά κρίση στην επιταχυνόμενη ανάπτυξη.

Ο Πολ Όστερ ξεκινά χτυπώντας κατευθείαν στην επιθυμία της ανθρώπινης ύπαρξης: ποιος δεν θέλει να πετάξει; Και αυτό είναι το πρώτο κοινό που μας συνδέει με τον πρωταγωνιστή Γουόλτ, το μικρό 9χρονο αδέσποτο χαμίνι που ο δάσκαλος Γεχούντι, ένας τρομακτικός, αινιγματικός αλλά και σαγηνευτικός άντρας – μάγος, υπόσχεται να τον σώσει από τους δρόμους τους St Louis λέγοντάς του «Αν μείνεις εδώ δεν θα βγάλεις ούτε τον χειμώνα. Έλα μαζί μου και θα σε μάθω να πετάς. Αν δεν σου έχω μάθει να πετάς ως τα δέκατα τρίτα γενέθλιά σου, πάρε μου το κεφάλι με το τσεκούρι. Θα σου το δώσω και γραπτώς άμα θέλεις. Αν αποτύχω να πραγματοποιήσω την υπόσχεσή μου, η μοίρα μου θα είναι στα χέρια σου». Για να γίνει κάτι τέτοιο πραγματικότητα ο Γουόλτ θα πρέπει να αφήσει τον παλιό του εαυτό πίσω, να τον βγάλει σαν δεύτερο δέρμα και πάνω στον καινούργιο να πατήσει και να πετάξει ψηλά. Όλα έχουν το Τίμημά τους. Όμως όσο δύσκολο κι αν φαίνεται δεν έχει κανέναν λόγο να μην ακολουθήσει αυτόν τον μυστήριο Δάσκαλο: «Όταν δεν βλέπεις κανέναν λόγο να συνεχίσεις να ζεις, δεν νοιάζεσαι και πολύ τι θα σου συμβεί». Στην απομονωμένη φάρμα όπου καταλήγουν, γνωρίζει αυτούς με τους οποίους θα συμβιώσει: τη Μαμά Σου, μια χοντρή, ξεδοντιασμένη Ινδιάνα, και τον Αίσωπο, «…ένας Αιθίοπας με τα όλα του, ένας μαυρούκος από τις ζούγκλες της σκοτεινότερης Αφρικής, και η καρδιά μου κόντεψε να σταματήσει όταν τον αντίκρισα».

Ο Γουόλτ δεν υποψιάζεται πως εκείνο που τον περιμένει στην ατέλειωτη έρημο του Κάνσας είναι η αιώνια πάλη ανάμεσα στην ψυχή και το σώμα, το πνεύμα και την ύλη. Βέβαια, πολύ σύντομα οι σκληρές δοκιμασίες στις οποίες τον υποβάλλει ο Γεχούντι τον εξαγριώνουν και δοκιμάζει επανειλημμένα να αποδράσει. Τελικά, μετά από αλλεπάλληλες αποτυχημένες προσπάθειες διαφυγής αποδέχεται το όραμα του δασκάλου του, πιστεύει και πετυχαίνει το ακατόρθωτο: ο Γουόλτ καταφέρνει να περπατά στον αέρα, πάνω από το νερό, πάνω από λίμνες, πάνω από το έδαφος, σε ύψος αρχικά λίγων εκατοστών και στη συνέχεια ενάμισι, δύο, τρία μέτρα.

Η περίπτωση του Πολ Όστερ

Τον Πολ Όστερ μου τον σύστησε ο συγγραφέας Αλέξης Σταμάτης: «είναι μια μοναδική περίπτωση συγγραφέα και στην Ελλάδα παραμένει σχετικά άγνωστος» μου είχε πει κάποια χρόνια πριν. Τον διάβασα και τον λάτρεψα από την πρώτη γραμμή. Ύστερα, οι εκδόσεις Μεταίχμιο διευκόλυναν τους Έλληνες αναγνώστες: ξεκίνησαν να εκδίδουν μια σειρά από βιβλία του, με τεράστια επιτυχία, ενώ πριν δύο χρόνια ο Πολ Όστερ ήρθε στην Αθήνα, μίλησε στην κατάμεστη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών και τότε γνώρισα και από κοντά τον άνθρωπο που εγραψε, μεταξύ άλλων, τον Λεβιάθαν, το Παλάτι του Φεγγαριού και την Τριλογία της Νέας Υόρκης. Φέτος, εκδόθηκε στα ελληνικά το Mr Vertigo, ένα μυθιστόρημα που είχε γράψει το 1994 αλλά παραμένει τόσο διαχρονικό όσο και η επιθυμία του ανθρώπου να πετάξει, να φτάσει ψηλά, να αγγίξει τον Παράδεισο μέχρι να επιστρέψει στην Κόλαση.

Ο Όστερ είναι λάτρης της λαϊκής αμερικανικής μυθολογίας αλλά και των κλασικών παραμυθιών. Οι ρίζες αυτού του μυθιστορήματος βρίσκονται σε ένα από τα αγαπημένα βιβλία του, Οι περιπέτειες του Πινόκιο: ο Γουόλτ είναι στην πραγματικότητα ένα «κανονικό αγόρι» που γίνεται μια μαριονέτα στα χέρια του δάσκαλου Γεχούντι. Είναι επίσης πολύ κοντά στο πνεύμα με τη μικρή ορφανή Annie. Έτσι, ο Walter Rawley, αυτό το ορφανό από το St Louis, γίνεται το εκπληκτικό «Walt ή wonderboy, το παιδί – θαύμα». Περπατά στο νερό το 1927, την ίδια χρονιά που ο Charles Lindbergh, γνωστός και ως Slim, Lucky Lindy και The Lone Eagle (Μοναχικός Αετός), κατάφερε να διασχίσει τον Ατλαντικό, διανύοντας, μόνος του και χωρίς στάση, 5.800 χιλιόμετρα με το μονοθέσιο μονοκινητήριο αεροπλάνο του Spirit of St. Louis.

Η περίοδος που αναφέρεται το Mr Vertigo είναι μια περίεργη δεκαετία, η οποία βρίσκεται ανάμεσα σε δύο πολύ διαφορετικές εποχές: τον 19ο αιώνα με τη δεισιδαιμονία, την αβεβαιότητα και την αλλόκοτη περιέργεια, και τον 20ο αιώνα με την αναπτυσσόμενη τεχνολογία, τα σκληρά γεγονότα και τον κυνισμό. Επομένως, αυτό το βιβλίο δεν είναι ένα βιβλίο γραμμένο για την τέχνη της αιώρησης. Η αιώρηση είναι μόνον η αρχή. Είναι ένα βιβλίο με φόντο την οικονομική κρίση του 1930 και τον ρατσισμό, σε μια Αμερική που αλλάζει, γεμάτη θριάμβους και συντριβές, όπου διακρίνονται όλα τα ανθρώπινα συναισθήματα, αλλά και ένα βιβλίο που μιλά για τη μαθητεία, τη σχέση Δασκάλου και Μαθητή, την ενηλικίωση και την απώλεια της αθωότητας, και το πώς μπορεί η γνώση να αλλάξει τον εαυτό μας, να τον μεταβάλλει ολότελα και από κάμπια να τον μεταμορφώσει σε πεταλούδα που θα πετάξει ψηλά στον ουρανό. Τέλος, το Mr Vertigo είναι ένα αλληγορικό βιβλίο που θα αγαπήσεις γιατί οι ήρωές του είναι ειλικρινείς, αυθάδεις, επίμονοι, αινιγματικοί αλλά ειλικρινείς. Και όπως είπε και ο Πολ Όστερ «το να αγαπάμε ένα βιβλίο σημαίνει ότι κουβαλάμε μέσα μας τους ήρωές του.»

Η πολύ καλή μετάφραση ανήκει στην Ιωάννα Ηλιάδη.

Βιογραφικό
Η Φίλια Μητρομάρα γεννήθηκε και μεγάλωσε στον Βόλο, είναι δημοσιογράφος – wellness web editor, μέλος της Ένωσης Συντακτών περιοδικού τύπου. Παράλληλα ασχολήθηκε με τη διαφήμιση (κειμενογράφος) αλλά και το ραδιόφωνο για 7 περίπου χρόνια ενώ έχει ασχοληθεί και με επιμέλειες βιβλίων (The Body Book -Cameron Diaz, Ένας Κόσμος Χωρίς Κάπνισμα, συλλογικό κ.ά.). Το 2001 βρέθηκε στην Αθήνα, στις εκδόσεις Λυμπέρη (περιοδικό ΕΓΩ, Hello, Men’s Health, αρχισυντάκτρια στο περιοδικό Prevention και στα έξτρα τεύχη του). Ανέλαβε διεθύντρια σύνταξης σε ένθετα περιοδικά της εφημερίδας «Ο κόσμος του Επενδυτή», ενώ από το 2008 ήταν αρχισυντάκτρια στο περιοδικό Shape των Αττικών Εκδόσεων. Είναι αρχισυντάκτρια στο omorfamystika.gr της Βίκυς Χατζηβασιλείου και στο wefit.gr, αρθρογραφεί επίσης στα getactive.gr, isida.gr, pharmacybox.gr, carespot.gr καθώς και σε άλλα wellness sites.
Τα τελευταία τέσσερα χρόνια συμμετέχει σε σεμινάρια δημιουργικής γραφής.

Διαβάστε επίσης: Χαθείτε στις σελίδες ενός βιβλίου | Χαρίστε ένα βιβλίο σε ανθρώπους που το έχουν ανάγκη